Stoommolen Rilland Bath

Wat bekend is over de stoommolen in Rilland-Bath

Ik ben Kees Meesters, mijn geboortejaar is 1939 en ik heb onderzoek gedaan.
Eerst wat ik er zelf nog van weet.

Wij woonden vanaf 1952 aan de stationsstraat A 69, tegenover de garage van Piet van Hoek. Ernaast stond een groepje huizen, ongeveer 6 denk ik, met op de hoek een stoommolen, er waren toentertijd ook nog resten te zien van een afgebroken hoge schoorsteen, achter de garage van Piet van Hoek. De stoommolen had ook een opslagplaats voor graan en er was ook een paardenstal, daar kon ook een wagen in. In het Zeeuws noemden we het de stoommeule.
Naast ons woonde toen een zekere Brinkman met zijn vrouw, volgens mij heette hij Herman, zij hadden geen kinderen, ik kom daar later nog op terug.

Wij woonden er nog maar een paar maanden, toen brandde de garage van Piet van Hoek af. Wij moesten toen een heel eind uit de buurt lopen, het benzinestation kon ontploffen, wat niet is gebeurd. Wel ontploften er gasflessen en van de auto's die er stonden de benzinetanks. Een hoop rommel en zelfs stukken auto en spatborden vlogen in het rond.
In februari 1953 hadden we de watersnood, alle huizen daar en ook de stoommolen stonden onder water. Omdat wij daar vanaf de Schelde aan de andere kant van de spoorlijn woonden, bleef er zeker 3 maanden ongeveer na het hoogwater ongeveer 1 meter water staan, daarna is dat weer weggepompt naar de andere kant van het spoor en konden we de rommel op gaan ruimen. Ook de familie Rommers woonde daar toen in de stoommolen.
Mijn ouders zijn er blijven wonen. De familie Rommers is waarschijnlijk in 1954 of 1955 verhuisd naar de Adriaan Butijnweg in Rilland-Bath.

De garage van Piet van Hoek is later weer opgebouwd. Nog veel later zijn op de plaats van de stoommolen 2 bungalows gebouwd voor de zoons van Piet van Hoek.
Ik weet zeker dat de stoommolen er in 1964 nog stond, ik ben in dat jaar getrouwd en kon toen het huisje huren waar de familie Rommers had gewoond. Het was klein en vochtig. Dus dat hebben we niet gedaan. De eigenaar was toen dhr. Van Baalen, die bezat toentertijd veel wat oudere huizen in die buurt.
Ik weet dat er vroeger in de stoommolen een man kwam, die had een paard en wagen en die ging langs de huizen tot zelfs in Bergen op Zoom en Halsteren met groente en fruit. Hij verkocht in Brabant veel Zeeuwse kleiaardappelen. Hij heette Jan Vogel en niet lachen, het is echt waar, die was getrouwd met Lena Mus. Hij stalde die paard en wagen in de stal met daarnaast de opslag van de stoommolen.
Ook heeft een schillenboer zijn paard en wagen daar jaren gestald, die ging langs de huizen om schillen nop te halen, ik denk dat die man uit Krabbendijke kwam.

Per 15-09-2026.
Nu over wat ik tot nu toe te weten ben gekomen over de stoommolen met AI

Het begint eigenlijk in de gemeente Rekken, Antoni Brinkman was in 1881 zelfstandig molenaar van de oude Rekkense stoommolen. De stoommolen in Rekken was nieuw gebouwd en bevatte ook een opslagruimte en een paardenstal. Op 3 augustus 1886 vertrekt hij als molenaar naar Rilland-Bath, in juni 1887 volgt zijn gezin. Hij is in 1846 geboren, in 1875 in het huwelijk getreden. Hij is overleden op 21 juli 1930 in Rilland-Bath. (Genealogische gegevens).
Hier kom ik even terug op dhr. Brinkman (vanaf boven regel 8) die in ieder geval in 1952 nog tegenover de stoommolen en de garage van Piet van Hoek woonde en dus eigenlijk buren waren van mijn ouders. Dat zou dus een zoon kunnen zijn van Antoni Brinkman, toen waarschijnlijk de molenaar. Die had geen kinderen.
De opvolger van Antoni Brinkman in Rekken werd aangenomen voor een jaarsalaris van 230 gulden.
Van de Rillandse stoommolen is eigenlijk niets bekend, is waarschijnlijk niet gedigitaliseerd.

In Rilland-Bath komen we terecht bij de witte korenmolen, dat is een windmolen en die werd in 1851 gebouwd. Foort de Jonge was vanaf 1851 zowel eigenaar als molenaar. In 1896 kwam hij in handen van H. De Jonge, vermoedelijk een zoon.
Vanaf 1896 werd de molen bemalen door de familie van Weele. Later door de zoon Lau van Weele en daarna door de zoon Marco, die in die tijd ook zijn molendiploma heeft gehaald. Marco had later een Café in Rilland, Rillywood.
De witte molen wordt nu bemand door vrijwillige molenaars. Momenteel door Martijn Gijssel. De huidige eigenaar is de gemeente Reimerswaal.

Per 02-10-2026.
Na verder onderzoek blijkt dat de zogenaamde stoommolen door de volksmond de stoommeule werd genoemd en het was een stoommaalderij.

Het was een stoom-graanmolen/maalderij die vlakbij de spoorlijn en het station stond.
Met de komst van de spoorlijn, zo rond 1872 en de opening van station Rilland-Bath werd de aan en afvoer van graan en meel via het spoor enorm aantrekkelijk. Vlakbij de spoorlijn en het station in Rilland-Bath heeft een industriële stoommaalderij gestaan. Het was een strategische plek om zakken graan direct vanaf het spoor over te laden, te malen met stoomkracht en het meel met de trein te transporteren.
Een stoommolen werd aangedreven via drijfstangen, assen, tandwielen en riemen die maalstenen lieten draaien. In plaats van wind als krachtbron, verbrandde men kolen om stoom te maken, die zette een zuiger in beweging, die molen was dus niet afhankelijk van het weer.

De paarden werden gebruikt voor het transport van graan, meel en brandstof

De stoommolen bij het station was een echt industrieel bakstenen gebouw met een stoommachine en een hoge pijp (schoorsteen). Waarvan ik zelf de puinhoop nog heb gezien, die lag toen achter de garage van Piet van Hoek
De stoommaalderij is in de loop van de 20e eeuw buiten gebruik geraakt en gesloopt toen moderne mengvoeder fabrieken en vrachtwagens de rol van de kleine spoormaalderij overnamen


Dat is wat ik nu weet, raadsel is opgelost volgens mij, groetjes, Kees Meesters.
E-mail; keesmeesters@gmail.com

De Stoommolen naast Garage van Hoek

In 1957 vond de opening plaats van het garagepand van Van Hoek (Esso) naast de stoommolen (links), waarin graan gemalen werd.

De linker auto deed dienst als service-wagen. Later werd die Ford verkocht aan de fa Hoekman.